“Mama, waarom snijd jij eigenlijk altijd de kantjes van de worsten voor je die bakt?” vroeg het kleine meisje. “Goh, dat moet gewoon zo. Mijn moeder heeft dat altijd zo gedaan en haar moeder ook. Het zorgt ervoor dat de worsten beter gebakken zijn,” antwoordde de moeder. Het kleine meisje was echter niet tevreden met het antwoord. Toen ze even later bij haar oma was, vroeg ze het opnieuw, maar werd van een gelijkaardig antwoord bediend. Dan maar de overgrootmoeder, dacht het meisje. “Waarom snijden mijn mama en oma eigenlijk altijd de kantjes van de worsten voor ze ze bakken?” vroeg ze. Waarom de overgrootmoeder antwoordde: “Hoe? Gebruiken zij nog altijd een klein braadpannetje?”

Deze enigszins humoristische historie laat ons een erg pijnlijk fenomeen zien. Het toont ons de mooie grens tussen traditie en traditionalisme. Traditie is niet verkeerd. Het houdt in dat bepaalde gebruiken overgenomen worden van generatie op generatie. Daar is echter niets verkeerd mee. Bij onze christelijke traditie hoort bijvoorbeeld het breken van het brood.

Het wordt echter wel problematisch als traditie traditionalisme wordt: de traditie wordt belangrijker dan het doel dat er mee gepaard gaat. In het voorbeeld wordt zonder nadenken een gebruik overgenomen en dat is zorgt voor verspilling van eten. Tradities zijn goed, zolang je weet waarom ze gevolgd worden en ze waardevol blijven.

Evangelischen hebben nogal de neiging om anti-traditie te zijn. Of toch zich zo te profileren. “Traditie is voor de katholieken,” wordt dan gedacht. Toch zit ook in onze kerken veel traditie: de manier hoe de zaal geschikt is, welk soort brood bij het Avondmaal gebruikt wordt, het type muziek, etc. Daar is dus niets mis mee. Maar er zit helaas ook veel traditionalisme in onze kerken: tradities die zo belangrijk geworden zijn dat er niet meer mag aan geroerd worden. Probeer bijvoorbeeld maar eens de schikking van de zaal anders te doen, of eens andere muziek te spelen.

Maar ook in mijn eigen leven merk ik dat het risico altijd bestaat dat ik dingen doe “omdat ze nu eenmaal zo moeten gedaan worden.” Vorige week hadden we de laatste vergadering van de openBOEK en daarin kwam een bepaald moment een vraag over de structuur van de dag. Mijn eerste reactie was: “vorig jaar hebben we dat ook zo gedaan.” Een reactie die puur gebaseerd was op de traditie, zonder dat ik daarbij nadacht en me afvroeg: Is dat wel de beste manier om het te doen?

Boeiend toch, vorig jaar was de eerste keer dat we de openBOEK organiseerden en het tweede jaar is er al wat traditie ingeslopen. Welke tradities worden in jouw omgeving gehouden? Zijn het tradities of is het traditionalisme geworden?