Gisterenmorgen op het startweekend hadden we het over discipelschap in Marcus. Een van de meest bekende teksten over discipelschap is Marcus 8:34: “Wie mijn volgeling wil zijn, moet zichzelf verloochenen, zijn kruis op zich nemen en zo achter mij aan komen.” Het is een bekende tekst, maar tegelijk een tekst die meestal heel vaag blijft. Sommigen zien het zelfs als een oproep van Jezus om een martelaarsdood te sterven. Hoewel dat in Jezus’ uitspraak vervat kan zitten, is het ruimer dan dat. (De kans dat je als Vlaming voor je geloof zult moeten sterven is ook eerder klein te noemen.)

Wat betekent “je kruis opnemen” nu precies? Het antwoord dat ik veel gekregen heb, was dat het ging om het pestgedrag omwille van je geloof ondergaan. Dit kan hier ook in zitten, maar ook dat blijft iets vaag, want ik ben tijdens acht jaar universitaire opleiding geen enkele keer om mijn geloof gepest, hoewel ik er meermaals over gesproken heb.

Maar wat is het dan wel? Ik denk dat er meerdere dimensies zijn. Eerst en vooral, aan het christendom zit een heel erg socio-politieke dimensie. Christenen werden in de eerste eeuwen vervolgd om hun geloof, maar niet zozeer omdat de Romeinen en de Grieken niet om konden met een “nieuwe” God, maar veeleer omdat christenen sociale structuren omver gooiden (denk maar aan de man-vrouwverhouding, de meester-slaafverhouding …). Tegelijk plaatsten christenen hun loyaliteit tegenover God boven hun loyaliteit tegenover hun familie, wat opnieuw de sociale dimensies veranderde. Dit impliceert dat wij vandaag de dag ook ons kruis dienen op te nemen door de sociale structuren te durven omver gooien. Een aantal voorbeelden:

  • Wij moeten durven reageren tegen de vanzelfsprekendheid van de consumptiemaatschappij. “Ik wil dit, dus ik koop het” is een lijfspreuk geworden van velen en wij moeten daar tegenin durven gaan. Dat kost ons iets: luxe, gebruiksgemak, “coolness”, plezier … Dat kan betekenen dat we minder kleren kopen, niet met het vliegtuig op reis gaan omdat dat het milieu teveel belast, enz.
  • Wij moeten durven ingaan tegen de vanzelfsprekendheid van onderdrukking. Ver van ons bed worden in grote delen van de wereld nog altijd kinderen te werk gesteld (vaak als slaven), mensen krijgen niet wat ze verdienen. Ver van ons bed, maar tegelijk heel dichtbij, want wij zijn de kopers van chocolade, bananen, kledij, koffie … En dat kost ons iets: Fairtrade producten doen qua smaak vaak onder voor hun oneerlijke broertjes en kosten bovendien ook nog eens flink wat geld. En het kan ons ook tijd kosten, want fairtrade producten bieden vaak geen structurele oplossing voor een complex probleem. Willen we ons engageren om bij te dragen aan een oplossing?
  • We moeten durven ingaan tegen onverschilligheid. Elke student zou moeten weten wat er in zijn/haar omgeving gebeurt. Dat geldt op zijn minst evenveel voor elke student die Jezus volgt. Ben je op de hoogte van de politiek? Van de ontwikkelingen op jou hogeschool/universiteit? Het kost ons iets: soms zijn die onderwerpen saai, soms complex, soms te tijdrovend. Maar hoe kunnen we Jezus’ licht in de studentenwereld laten schijnen als we niet eens weten wat er gebeurt?

Het gaat niet enkel om de bovenstaande zaken die vaak het “sociale evangelie” genoemd worden (alsof dit aspect van het evangelie ondergeschikt zou zijn). Dit sociale engagement gaat gepaard met een verloochening van jezelf. Hoe doe je dat dan? In de eerste plaats: “kill your darlings.” Veel eigenschappen die in de zakenwereld als goed worden gezien – competiviteit, geldingsdrang, aanwezigheid – zijn zaken waren wij vanaf moeten. Dat kan een heel pijnlijk proces zijn. Discipel zijn betekent gevormd worden. Dat er in dat vormingsproces gesproken kan worden van “je kruis opnemen” mag duidelijk zijn: het vormingsproces zal pijn doen. Ten tweede is het belangrijk dat we de ander boven onszelf leren plaatsen. Dat kan door onze eigen tijd op te offeren en onszelf dienstbaar op te stellen.

Na de lezing gisteren kreeg ik nog de vraag wat ik als het verschil zie tussen “lijdend dienaarschap” en “dienaarschap.” Ik had niet meteen een pasklaar antwoord, maar na even denken, gaat het volgens mij bij het kruis opnemen om het volgende. Discipelschap bij Jezus is eenvoudig weg een dienaar (van God én mensen) zijn, ook als dat lijden in welke vorm dan ook met zich mee brengt.

De PowerPoint van de lezing is HIER te downloaden. Je kunt HIER een Engelstalige paper over discipelschap in Marcus 10:46-52 lezen.